UMUWI AKO PARA KUMUHA NG DOKUMENTO, NGUNIT NAABUTAN KO ANG 8-BUWAN KONG BUNTIS NA ASAWA NA NAKALUHOD AT HINUHUGASAN ANG PAA NG INA KO. “NAGTATRABAHO LANG SIYA PARA SA KAKAININ NIYA,” SABI NIYA.
Ako si Anton. Bilang isang matagumpay na Architect sa isang sikat na firm sa Makati, ang palagi kong iniisip ay kung paano ko mabibigyan ng magandang kinabukasan ang aking pamilya. Lalo na ngayon na ang aking asawang si Clara, na dalawampu’t tatlong (23) taong gulang lamang, ay walong buwan nang nagdadalang-tao sa aming panganay.
Si Clara ang pinakamabait at pinakamahinahong babaeng nakilala ko. Kahit galing siya sa simpleng pamilya, ang puso niya ay dalisay. Ngunit para sa aking ina, si Donya Carmela, si Clara ay isang “linta” na dumikit lamang sa akin para sa pera.
Isang buwan na ang nakalipas nang pansamantalang tumira si Mama sa bahay namin dahil pinapa-renovate ang mansyon niya. Bago ako pumasok sa trabaho araw-araw, tinatanong ko si Clara kung kumusta sila ni Mama. Palagi siyang ngumingiti at sinasabing, “Okey lang kami, mahal. Nagkakaintindihan na kami ni Mama.” Naniwala ako. Inakala kong sa wakas, natanggap na ng ina ko ang asawa ko.
Hanggang sa dumating ang araw na iyon.
ANG GULAT SA LOOB NG SARILI KONG BAHAY
Martes ng umaga. Papunta na sana ako sa isang napakahalagang board meeting nang mapagtanto kong naiwan ko ang master blueprint sa home office ko. Dahil malapit pa lang ako, nagdesisyon akong bumalik nang hindi na tumatawag upang hindi na maabala si Clara.
Tahimik kong binuksan ang main door. Naisip kong baka natutulog pa si Clara dahil madalas sumakit ang likod niya gawa ng malaking tiyan niya.
Ngunit paghakbang ko papasok sa sala, parang pinukpok ng napakabigat na bato ang dibdib ko. Nanigas ako sa kinatatayuan ko. Hindi ako makahinga.
Sa gitna ng aming mamahaling sala, nakaupo si Mama sa aking recliner chair, nanonood ng TV habang humihigop ng tsaa. At sa paanan niya… nakaluhod ang asawa ko.
Si Clara. Ang asawa kong walong buwan nang buntis. Nakaluhod siya sa malamig na sahig na gawa sa tiles. Namimilipit siya sa hirap dahil sa laki ng kanyang tiyan, pilit na umaabot sa isang palanggana ng maligamgam na tubig upang kuskusin at hugasan ang mga paa ng aking ina gamit ang isang espongha. Pawis na pawis si Clara, at halatang pilit niyang pinipigilan ang kanyang mga luha habang nakayuko.
“Bilisan mo nga, Clara. Ang bagal-bagal mo. Idagdag mo pa ‘yung mainit na tubig, nanlalamig na ang paa ko,” mataray at mapagmataas na utos ng ina ko, hindi man lang tinitingnan ang asawa ko.
Sa sandaling iyon, naghalo ang matinding pighati at nagbabagang galit sa buong pagkatao ko.
“Ano ang nangyayari rito?!” malakas at dumadagundong na boses ko.
Napatalon si Mama sa gulat, halos mabuhos ang hawak niyang tsaa. Napatingala si Clara. Nang makita niya ako, tuluyang bumagsak ang mga luhang kanina pa niya pinipigilan. Pilit siyang tumayo, ngunit dahil sa bigat ng kanyang tiyan at ngalay ng kanyang mga binti, muntik na siyang matumba.
Mabilis akong tumakbo at sinalo ko ang asawa ko. Mahigpit ko siyang niyakap. Nanginginig ang buong katawan niya.
“Anton! A-Anak! Bakit ka nandito? Akala ko ba may meeting ka?” nauutal na tanong ni Mama, halatang kinakabahan dahil nahuli ko siya.
Tinitigan ko ang sarili kong ina nang may matinding poot na hindi ko kailanman naramdaman sa buong buhay ko. Inalalayan kong maupo si Clara sa sofa, kumuha ako ng tuwalya, at ako mismo ang nagpunas sa mga basang kamay ng asawa ko.
“Tinatanong kita, Ma. Bakit nakaluhod ang asawa ko at hinuhugasan ang paa mo?!” matigas at malamig kong tanong.
Umayos ng upo ang ina ko, ibinalik ang kanyang pagmamataas, at umirap. “Ano ba ang pinuputok ng butse mo, Anton? Ginagawa lang naman niya ang trabaho niya! Nakikitira siya sa bahay na galing sa dugo’t pawis mo. Wala siyang trabaho, ikaw ang nagpapakain sa kanya. Kaya pinaghuhugas ko siya ng paa ko! Nagtatrabaho lang siya para sa kakainin niya ngayong araw!”
“Kakainin niya?!” sigaw ko, ang boses ko ay halos mayanig ang mga bintana ng bahay. “Asawa ko siya, Ma! Bahay niya ito! At dala-dala niya sa sinapupunan niya ang anak ko, ang apo mo!”
Humarap ako kay Clara. Basang-basa ng luha ang pisngi niya. “Clara, bakit hindi mo sinabi sa akin? Bakit pumayag kang gawin ito?”
“M-Mahal… ayoko lang ng gulo…” humihikbing bulong ni Clara, nakahawak sa kanyang malaking tiyan. “Sabi kasi ni Mama, kapag nagsumbong ako sa’yo, hihiwalayan mo raw ako… Natakot ako, Anton. Ayokong lumaking walang ama ang anak natin. Kaya tiniis ko na lang. Pasensya ka na…”
Gumuho ang mundo ko. Ang asawa kong walang ibang ginawa kundi magmahal at mag-alaga sa akin, ay palihim na inaabuso at tina-torture ng sarili kong ina sa loob ng isang buwan. Pinaniwala niya ang isang 23-anyos na buntis na iiwan ko siya kung hindi siya magiging alipin nito.
ANG MALAMIG NA DESISYON NG ISANG HALIGI NG TAHANAN
Hindi ako nagwala. Hindi ako nanira ng gamit. Tulad ng natutunan ko sa pagiging arkitekto, ang mga pinakamatitibay na desisyon ay ginagawa nang may malamig na isip.
Tumayo ako at naglakad papunta sa guest room kung saan natutulog ang ina ko. Kinuha ko ang dalawang malalaking maleta niya, binuksan ito, at walang-habas na itinapon sa loob ang lahat ng kanyang mga damit, sapatos, at alahas.
“Anton! Anong ginagawa mo?! Bakit mo inililigpit ang mga gamit ko?!” nag-papanic na sigaw ng ina ko habang sinusundan ako.
Sinara ko ang mga maleta at binuhat ito palabas ng pinto.
“Umalis ka na sa bahay ko, Ma,” malamig at pormal kong utos. Kinuha ko ang cellphone ko at tinawagan ang security guard ng subdivision. “Kuya Guard, paki-book po ako ng taxi papunta rito sa Lot 14. May pasahero kayong ihahatid palabas.”
Nanlaki ang mga mata ng ina ko. “Papalayasin mo ang sarili mong ina dahil lang sa babaeng ‘yan?! Ako ang nagluwal sa’yo!”
Hinarap ko siya, tinitigan ko siya sa mata nang walang anumang bakas ng awa.
“Oo, ikaw ang nagluwal sa akin. Pero si Clara ang babaeng pinili kong makasama habambuhay. Siya ang pamilya ko ngayon. Kung kaya mong tratuhin na parang basahan ang ina ng magiging apo mo, wala kang puwang sa buhay ko at sa buhay ng anak ko,” matigas kong deklarasyon. “Umuwi ka sa mansion mo. Ipaputol ko rin ang monthly allowance na ibinibigay ko sa’yo simula ngayon. Total, napakarami mo namang pera para magbayad ng sarili mong katulong na maghuhugas ng paa mo.”
“Hindi mo pwedeng gawin ‘to! Anton! Anak!” umiiyak at nagmamakaawang sigaw ng ina ko nang makita niya ang taxi na huminto sa labas ng bahay namin.
Hindi ko siya pinakinggan. Ako mismo ang nagpasok ng mga maleta niya sa trunk ng taxi, at pinasok ko siya sa loob bago isara ang pinto.
Bumalik ako sa loob ng bahay at ini-lock ang pinto. Lumapit ako kay Clara na ngayon ay kalmado na, ngunit nakatingin sa akin nang may matinding pagmamahal at paghanga.
Lumuhod ako sa harapan niya. Hindi para maghugas ng paa, kundi para halikan ang kanyang tiyan at ang kanyang mga kamay.
“Patawarin mo ako, Clara,” bulong ko habang pinupunasan ang kanyang mga luha. “Pangako ko sa’yo at sa anak natin, hinding-hindi na kayo masasaktan. Dito sa bahay na ito, ikaw ang reyna.”
Nang araw na iyon, natutunan ko ang pinakamahalagang responsibilidad ng isang asawang lalaki. Kapag ikaw ay nag-asawa, ang asawa at anak mo na ang iyong pangunahing prayoridad. At kahit sarili mo pang kadugo, wala silang karapatang sirain ang kapayapaan at dignidad ng babaeng nangakong ibibigay ang kanyang buong buhay para sa’yo.
