TATLONG TAON NANG NATUTULOG ANG ASAWA KO SA KWARTO NG NANAY NIYA TUWING GABI—NANG SUNDAN KO SIYA DAHIL SA HINALANG MAY TINATAGO SIYA, NAPATAKIP AKO NG BIBIG SA AKING NAKITA AT NAHIYA SA SARILI KONG INISIP.
Ako si Sarah. Tatlong taon na kaming kasal ni Marco. Mahal na mahal ko siya. Mabait siya, masipag, at responsableng asawa. Pero may isang bagay sa kanya ang hindi ko maintindihan—at unti-unti nitong sinisira ang pagsasama namin.
Sa loob ng tatlong taon, hindi ko katabi matulog si Marco.
Tuwing sasapit ang alas-onse ng gabi, hahalikan niya ako sa noo at sasabihing: “Goodnight, Mahal. Matutulog na ako sa kabila.”
Pupunta siya sa kwarto ng kanyang inang si Doña Cecil. Si Doña Cecil ay 60 anyos pa lang, malakas pa naman ang katawan, pero mula nang mamatay ang Daddy ni Marco, sa mansyon na kami nakatira kasama siya.
Madalas akong magreklamo.
“Marco, bakit ba doon ka natutulog? Asawa mo ako! Hindi ka na bata para tumabi sa Nanay mo!” sumbat ko minsan.
Pero lagi lang siyang ngingiti nang malungkot at sasagot: “Pasensya ka na, Mahal. Hindi kasi makatulog si Mama kapag wala ako. Nasanay lang siya. Hayaan mo, babawi ako sa’yo sa umaga.”
Nagsimula akong mag-isip ng masama. Mama’s Boy ba siya? O baka naman may iba siyang ginagawa sa kwartong ‘yun? May tinatatawagan ba siyang ibang babae? Bakit laging naka-lock ang pinto?
Dumating ang gabi na puno na ako. Nag-impake ako ng maleta. Sabi ko sa sarili ko, “Kung aalis siya ulit ngayong gabi, iiwan ko na siya bukas. Ayoko ng asawang mas pinipili ang Nanay niya kaysa sa akin.”
Pumatak ang alas-onse.
“Mahal, tulog na ako sa kabila ha,” paalam ni Marco. Mukha siyang pagod na pagod. Ang lalim ng eyebags niya.
Tumalikod ako at nagtalukbong ng kumot. Hindi ako sumagot.
Nang marinig kong sumara ang pinto ng kwarto namin, bumangon ako. Dahan-dahan akong lumabas ng hallway.
Tinungo ko ang kwarto ni Doña Cecil.
Laging naka-lock ito, pero ngayong gabi, dahil siguro sa pagod, naiwang naka-awang nang kaunti ang pinto.
Lumapit ako. Sumilip ako sa maliit na siwang. Inihanda ko ang sarili ko na sigawan si Marco.
Pero ang nakita ko ay nagpatigil sa paghinga ko.
Madilim sa kwarto. Ang tanging ilaw lang ay galing sa maliit na lampshade.
Nakita ko si Marco. Hindi siya natutulog sa tabi ng Nanay niya gaya ng iniisip ko.
Nakatayo siya sa gitna ng kwarto, suot ang isang lumang barong tagalog at sumbrero—ang paboritong suot ng yumaong tatay niya.
Nakaupo naman si Doña Cecil sa kama, yakap-yakap ang isang manika, nanginginig at umiiyak na parang bata.
“Ramon… Ramon…” iyak ni Doña Cecil (Ramon ang pangalan ng Tatay ni Marco). “Saan ka ba galing? Bakit ang tagal mo? Natatakot ako… may mga halimaw sa dilim…”
Lumapit si Marco sa ina. Pinalitan niya ang boses niya. Ginaya niya ang boses ng kanyang Tatay—mababa at malambing.
“Nandito na ako, Cecil. Huwag ka nang matakot,” sabi ni Marco habang hinahaplos ang buhok ng ina. “Galing lang ako sa trabaho. Hindi kita iiwan. Poprotektahan kita.”
“Talaga, Ramon? Dito ka lang?” tanong ng matanda, na ang tingin kay Marco ay ang asawa niya.
“Oo, dito lang ako. Kakantahan kita hanggang sa makatulog ka.”
Umupo si Marco sa sahig, sa tabi ng kama. Hinawakan niya ang kamay ng ina at nagsimulang kumanta ng paboritong kanta ng mga magulang niya—ang “Dahil Sa’yo.”
Habang kumakanta si Marco, nakita kong tumulo ang luha niya. Pagod na pagod siya. Nanginginig ang boses niya sa antok, pero tinuloy pa rin niya hanggang sa pumikit si Doña Cecil at mahimbing ang tulog.
Nang makatulog ang matanda, dahan-dahang tumayo si Marco. Hinubad niya ang barong at tinupi ito nang maayos.
Doon ko napansin ang mga sugat at kalmot sa braso ni Marco. Mga kalmot na gawa ng kuko ni Doña Cecil kapag sinusumpong ito ng takot.
Napatakip ako ng bibig at napaupo sa sahig ng hallway.
Biglang lumabas si Marco. Nagulat siya nang makita akong nakalupasay at umiiyak sa labas ng pinto.
“Sarah?!” gulat na bulong niya. Mabilis niya akong itinayo at dinala sa malayo para hindi magising ang Nanay niya.
“Bakit ka nandito? Nakita mo ba?” tanong niya, puno ng kaba ang mukha.
Niyakap ko siya nang mahigpit. Hagulgol ako nang hagulgol.
“Marco… bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Yumuko si Marco. Tumulo na rin ang luha niya.
“May Severe Alzheimer’s at Trauma si Mama, Sarah,” pag-amin ni Marco. “Mula nung namatay si Papa, bumabalik siya sa pagkabata tuwing gabi. Hinahanap niya si Papa. Nagwawala siya, nananakit, at hindi natutulog hangga’t hindi niya nakikita si Papa.”
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Ako lang ang kamukha ni Papa. Kaya tuwing gabi, kailangan kong magpanggap na ako si Papa Ramon para kumalma siya. Kapag nalaman niyang patay na si Papa, nagkakaroon siya ng seizure sa sobrang iyak. Ayaw kong sabihin sa’yo kasi… ayokong ma-burden ka. Ayokong isipin mo na baliw ang biyenan mo. Gusto kong protektahan ang dignidad ni Mama.”
“At kaya sa kabilang kwarto ako natutulog… kasi kailangan ko siyang bantayan baka saktan niya ang sarili niya.”
Napatingin ako sa mga kalmot sa braso niya.
“Ang mga sugat na ‘yan…”
“Wala ‘to,” ngiti ni Marco kahit halatang masakit. “Mas masakit kung makikita kong nahihirapan ang Nanay ko.”
Durog na durog ang puso ko. Ang lalaking pinag-isipan ko ng masama, ay ginagawa pala ang pinakadakilang sakripisyo para sa ina niya. Tinitiis niya ang pagod, ang puyat, at ang pangungulila ko, para lang mabigyan ng kapayapaan ang isip ng ina niya.
“Sorry, Marco,” iyak ko. “Sorry kung naging makasarili ako. Akala ko, Mama’s Boy ka lang. ‘Yun pala, isa kang bayani.”
Pinunasan ko ang luha niya.
“Mula ngayon, hindi mo na ito bubuhatin mag-isa.”
Simula sa gabing iyon, hindi na ako nagkulong sa kwarto. Tuwing gabi, sinasamahan ko si Marco.
Habang nagpapanggap siyang si “Ramon,” ako naman ay nagpapanggap na nurse o kaibigan ni Cecil. Tinutulungan ko siyang pakalmahin ang Nanay niya. Ginagamot ko ang mga sugat ni Marco.
Natutunan ko na ang pag-aasawa ay hindi lang tungkol sa pag-angkin sa oras ng asawa mo. Ito ay tungkol sa pagyakap sa lahat ng parte ng pagkatao niya—kasama na ang mga bigat na dinadala niya.
Nalaman ko ang “lihim” ni Marco, at ito ang naging dahilan kung bakit lalo ko siyang minahal. Hindi siya perpektong asawa dahil lagi siyang wala sa tabi ko sa gabi, pero siya ang pinakamabuting lalaking nakilala ko. At habang buhay ko siyang sasamahan, sa liwanag man o sa dilim ng kwarto ng kanyang ina.
