PINAHIYA NILA ANG TATAY KO SA HARAP NG 500 BISITA DAHIL SA REGALO NIYANG “LUMANG SOBRE”—PERO NANG MABUKSAN KO ANG LAMAN NITO, DOON KO NA-REALIZE KUNG SINO TALAGA ANG NAGMAMAY-ARI NG MUNDO NILA.
Ako si Adrian. Lumaki ako sa isang simpleng pamilya. Ang tatay kong si Tatay Jose ay isang magsasaka na namumuhay nang tahimik sa probinsya. Wala kaming magarang kotse o malaking bahay, pero puno kami ng pagmamahal.
Sa kabilang banda, ang napangasawa ko, si Celestine, ay galing sa pamilyang Villareal—ang nagmamay-ari ng pinakamalaking Subdivision Developers sa bansa. Mahal ko si Celestine, pero ang pamilya niya? Sila ang depinisyon ng matapobre.
Dumating ang araw ng aming kasal. Ginanap ito sa Grand Ballroom ng Shangri-La. Mahigit 500 bisita ang naroon—mga pulitiko, artista, at business tycoons. Lahat ay kumikinang sa yaman.
Sa gitna ng karangyaan, nakaupo si Tatay Jose sa isang sulok. Nakasuot siya ng Barong Tagalog na luma na pero malinis at plantsado. Ito ang barong na isinuot niya noong ikasal sila ni Nanay 30 taon na ang nakakaraan. Para sa akin, ang gwapo ni Tatay. Pero para sa mga Villareal, isa siyang “dungis” sa perpektong litrato.
Nagsimula ang “Presentation of Gifts.” Ito ang parte kung saan nagpapataasan ng ere ang mga kamag-anak.
Tumayo ang tatay ni Celestine, si Don Miguel Villareal. Kinuha niya ang mikropono nang may pagmamayabang.
“Para sa aking anak at sa kanyang asawa,” sigaw ni Don Miguel. “Narito ang susi ng isang brand new Lamborghini at isang Penthouse sa Makati! Welcome to the rich life, Adrian. Pasalamat ka sa amin.”
Nagpalakpakan ang 500 bisita. Yumakap si Celestine sa daddy niya. “Thanks, Dad! You’re the best!”
Pagkatapos, tumingin si Don Miguel kay Tatay Jose na tahimik na nakaupo.
“Oh,” ngisi ni Don Miguel. “At ano naman ang regalo ng ama ng groom? Meron ba? Baka naman sako ng bigas lang ‘yan? Hahaha!”
Nagtawanan ang mga bisita. Si Celestine ay tumawa rin.
Dahan-dahang tumayo si Tatay Jose. Nanginginig ang kamay niya, hindi sa takot, kundi sa hiya at emosyon. Lumapit siya sa stage. Wala siyang dalang malaking kahon. Wala siyang dalang susi.
Ang dala lang niya ay isang maliit, luma, at kulay-brown na envelope na may mantsa pa ng kape.
Inabot niya ito sa akin.
“Anak…” mahinang sabi ni Tatay sa mikropono. “Pasensya na. Ito lang ang nakayanan ng Tatay. Pinag-ipunan ko ‘to buong buhay ko. Sana makatulong sa pagsisimula niyo.”
Bago ko pa mahawakan ang envelope, hinablot ito ni Don Miguel.
Itinaas ni Don Miguel ang lumang envelope sa ere para makita ng lahat.
“Ano ‘to?!” sigaw niya. “Basura?! Tignan niyo! Ang dumi-dumi! Nakakadiri hawakan! Amoy lupa!”
Binuksan ni Don Miguel ang envelope at sinilip ang laman. Nakita niya ang isang lumang papel na naninilaw na.
“Papel?” tawa ni Don Miguel. “Isang lumang papel?! Ano ‘to, Love Letter? Hahaha! Ito ba ang ambag mo sa kasal ng anak mo, Jose? Basura?!”
“Celestine!” tawag ni Don Miguel sa anak niya. “Tignan mo ‘to. Nakakahiya. Dapat pala hindi na natin pinapasok ang matandang ‘to. Security! Pakilabas nga ang basurang ito at ang tatay niya! Nawawalan ako ng ganang kumain!”
Tumingin ako kay Celestine. Hinihintay kong ipagtanggol niya si Tatay.
Pero lumapit si Celestine sa akin at bumulong: “Adrian, paalisin mo na kasi ang Daddy mo. Nakakahiya sa mga investors namin. Ang cheap ng regalo.”
Sa sandaling iyon… tumigil ang mundo ko.
Ang babaeng nasa harap ko, na nakasuot ng gown na nagkakahalaga ng milyones, ay biglang naging napakapangit sa paningin ko.
At sa araw na iyon, nalaman ko na ito na ang huli. (On that day, I realized that it was over.)
Hinablot ko ang mikropono mula kay Don Miguel.
“HUWAG MONG HAWAKAN ANG TATAY KO!” sigaw ko.
Tumahimik ang buong ballroom.
Kinuha ko ang “lumang papel” na tinawag nilang basura mula sa kamay ni Don Miguel. Binuksan ko ito at binasa nang maigi.
Habang binabasa ko ang nilalaman, nanlaki ang mga mata ko. Nanginig ang tuhod ko. Tumingin ako kay Tatay Jose. Nakangiti lang siya nang mapait.
Humarap ako kay Don Miguel at kay Celestine.
“Tinawag niyo itong basura?” tanong ko nang malakas. “Tinawanan niyo ang tatay ko dahil dito?”
“Oo!” sagot ni Don Miguel. “Dahil walang kwenta ‘yan! Itapon mo na!”
Itinaas ko ang papel.
“Don Miguel,” mariing sabi ko. “Ang ‘basurang’ papel na ito ay isang Original Land Title (Titulo ng Lupa) na may petsang 1975.”
“So what?!” sigaw ni Celestine. “Lupa sa bukid?! Wala kaming pakialam!”
“Hindi ito lupa sa bukid,” sagot ko. Binasa ko ang Technical Description at Location sa dokumento.
“Ang lupang nakasulat dito ay may sukat na 50 Hectares. At ang lokasyon nito ay… Barangay Sta. Rosa, Laguna.”
Natigilan si Don Miguel. Nawala ang ngiti sa labi niya.
“Sta… Sta. Rosa?” utal ni Don Miguel.
“Oo,” sagot ko. “Sa katunayan, ayon sa sukat at coordinates na nandito… ang lupang ito ay ang KINATATAYUAN ng Villareal Grand Estates—ang main project ng kumpanya niyo.”
Napasinghap ang 500 bisita.
Lumapit ako kay Don Miguel na ngayon ay namumutla na.
“Don Miguel, di ba kinasuhan kayo ng Land Grabbing noon dahil hindi niyo mapakita ang Mother Title ng subdivision niyo? Kaya pala… dahil nasa Tatay ko ang orihinal na titulo. Binili niya ito 40 years ago gamit ang katas ng pagsasaka, bago pa naging prime location ang lugar.”
“Ibig sabihin,” dagdag ko, habang tinititigan si Celestine. “Ang bahay niyo, ang kumpanya niyo, at ang lahat ng kayamanan niyo ay nakatayo sa lupang pag-aari ng tatay kong tinawag niyong ‘basura’.”
“H-Hindi… Hindi totoo ‘yan!” sigaw ni Don Miguel, pero nanginginig na ang kamay niya. Alam niyang totoo. Alam niyang squatter lang sila sa lupa ng tatay ko.
Humarap ako kay Tatay Jose.
“Tay,” sabi ko. “Ito ba ang regalo mo?”
Tumango si Tatay. “Oo, anak. Plano ko sanang ibigay sa inyo ni Celestine ang lupa para hindi na sila magbayad ng upa o kasuhan. Para maging legal na sa inyo ang lahat. ‘Yun sana ang pamana ko.”
Napaluhod si Celestine. “Oh my God… Adrian… Tay… Tito Jose…”
Lumapit si Celestine kay Tatay, akmang yayakap. “Tito! Thank you po! Hulog kayo ng langit! Sorry po kanina! Stress lang ako! Family na tayo di ba?”
Hinarangan ko si Celestine.
“No,” sabi ko. Hinubad ko ang wedding ring ko at itinapon sa cake.
“Sa araw na ito, nalaman ko na ang pagkatao niyo ay hindi nabibili ng lupa o pera. Tinawag niyong basura ang ama ko. Ngayon, mararanasan niyo kung paano tratuhin bilang basura.”
Pinunit ko ang Deed of Donation na nakakabit sa Titulo.
“Binabawi ko ang regalo. Tay, sa’yo pa rin ang lupa.”
Humarap ako kay Don Miguel.
“Don Miguel, bibigyan ko kayo ng 30 days para lisanin ang lupa ng Tatay ko. Gibain niyo ang mga bahay niyo, o magbayad kayo ng 5 Bilyong Piso bilang renta sa nakalipas na 20 taon. Magkita tayo sa korte.”
“Tara na, Tay.”
Inakbayan ko si Tatay Jose at naglakad kami palabas ng ballroom.
Iniwan namin silang lahat na tulala, wasak, at nagsisisihan. Si Don Miguel ay inatake sa puso at isinugod sa ospital. Si Celestine ay naiwang umiiyak sa gitna ng cancelled wedding.
Sa araw na iyon, hindi ako nagkaroon ng asawa. Pero nalaman ko ang tunay na halaga ng aking ama—siya ang tunay na hari na naglakad nang tahimik, habang ang mga nagpapanggap na mayaman ay lumuhod sa kanyang paanan.
