INIWAN NILA AKO SA OSPITAL DAHIL AKALA NILA WALA NA AKONG PERA—HINDI NILA ALAM, IYON PALA ANG ARAW NA NAGISING AKO
Ako si Teresa Montoya, 56 taong gulang.
Kung may isang bagay akong ipinagmamalaki sa buhay ko,
iyon ay ang pagiging ina.
Buong buhay ko,
para sa pamilya ang lahat.
Pero isang gabi sa ospital,
doon ko nalaman—
hindi pala sapat ang magmahal.
ANG INANG WALANG TINIRA PARA SA SARILI
Maaga akong nabalo.
Iniwan ako ng asawa kong may dalawang anak at maraming responsibilidad.
Nagtrabaho ako bilang mananahi.
Nagbukas ng maliit na tindahan.
Nangutang para makapagtapos sila.
Hindi ako nagbakasyon.
Hindi ako bumili ng alahas.
Hindi ako nag-ipon para sa sarili.
Lahat—
para kina Ramon at Liza.
At kapag tinatanong nila ako:
“Ma, kumusta ka?”
Ngumiti lang ako.
“Ayos lang.”
Kahit hindi na.
ANG GABING BUMAGSAK AKO
Isang gabi,
habang nagsasara ng tindahan,
nakaramdam ako ng matinding sakit sa dibdib.
Nagising ako sa ospital.
May tubo sa braso.
May oxygen sa ilong.
Narinig ko ang doktor:
“Mild stroke.
Kailangan ng bantay at pahinga.”
Tinawagan ng nurse ang mga anak ko.
ANG MGA SALITANG HINDI KO MAKAKALIMUTAN
Dumating sila kinabukasan.
Hindi agad lumapit.
Narinig ko silang nag-uusap sa labas ng kurtina.
“Maubos lang ang ipon niya dito,” sabi ni Ramon.
“Wala na rin naman siyang negosyo,” sagot ni Liza.
“Kung ganito rin lang, sino ang gagastos?”
Nanlamig ang buong katawan ko.
Hindi dahil sa sakit—
kundi dahil sa katotohanan.
ANG INANG INIWAN SA KAMA
Umalis sila nang gabi ring iyon.
Walang bilin.
Walang yakap.
Iniwan nila akong mag-isa sa ospital.
At doon,
sa gitna ng katahimikan,
napaiyak ako sa unang pagkakataon—
hindi dahil sa sakit ng katawan,
kundi dahil wala na pala akong pamilya.
ANG LIHIM NA MATAGAL KONG ITINAGO
Hindi nila alam…
May isa akong desisyon na matagal ko nang ginawa.
Isang bank account na hindi nila alam.
Isang insurance policy.
Isang maliit na paupahang lupa—
nakapangalan sa akin.
Hindi ko sinabi sa kanila.
Dahil gusto kong mahalin nila ako—
hindi ang pera ko.
At ngayon,
alam ko na ang sagot.
ANG PAGBANGON NA WALANG NAKAPANSIN
Pagkalipas ng dalawang linggo,
nakalabas ako ng ospital.
Walang sumundo.
Nag-commute ako pauwi.
Tahimik.
Mahina.
Pero malinaw ang isip.
Tinawagan ko ang abogado.
ANG ARAW NA BUMALIK SILA
Isang buwan ang lumipas.
Bigla silang dumating sa bahay ko.
May dala silang prutas.
May pilit na ngiti.
“Ma… kumusta ka na?”
Ngumiti ako.
“Ayos na ako.”
Pinaupo ko sila.
At inilabas ko ang sobre.
ANG PAPEL NA NAGPATAHIMIK SA LAHAT
“Ano ‘yan, Ma?” tanong ni Liza.
Mahinahon kong sinabi:
“Testamento.”
Nanlaki ang mata nila.
“Lahat ng ari-arian ko—
ibinigay ko na.”
Tahimik.
“Sa isang foundation
para sa mga matatandang
iniwan ng pamilya.”
Nanginginig ang kamay ni Ramon.
“Ma… bakit?”
Tumingin ako sa kanila.
“Dahil noong ako ang nangailangan,
iniwan ninyo ako.”
ANG MGA LUHANG HULI NA
Lumuhod sila.
Humingi ng tawad.
Pero ang puso ko—
hindi na galit.
Pagod na lang.
EPILOGO
Ngayon,
nakatira ako sa maliit na bahay malapit sa dagat.
Tahimik.
Payapa.
May kaunting pera.
Pero sapat.
At sa unang pagkakataon sa buhay ko,
hindi na ako naghihintay ng tawag.
Ako na ang pumili sa sarili ko.
ARAL NG ISTORYA
Hindi lahat ng ina na tahimik
ay mahina.
At minsan,
ang pinakamalakas na desisyon
ay ang hindi na magpaliwanag.
