MATAPOS ANG AMING HIWALAYAN, GALIT KONG ITATAPON SANA ANG LUMANG UNAN NG DATI KONG ASAWA—PERO NANG MATANGGAL KO ANG PUNDA UPANG LABHAN, NAPALUHOD AKO SA IYAK NANG MAKITA KO ANG TINATAGO NIYA SA LOOB NITO.
Limang taon kaming nagsama ng asawa kong si Minda. Pero sa huling dalawang taon, naging impyerno ang buhay namin.
Ang dahilan? Pera.
Nawalan ako ng trabaho at nalugi ang negosyo ko. Baon kami sa utang. Pero sa halip na tulungan ako, naging napakahigpit ni Minda.
“Minda, pahiram naman ng pera, bibili lang ako ng bagong sapatos para sa interview,” pakiusap ko noon. “Wala tayong pera, Joel! Tahiin mo na lang ‘yang luma mo!” sagot niya.
“Minda, birthday ko naman, magluto tayo ng spaghetti.” “Pancit canton na lang. Mahal ang ingredients.”
Tingin ko sa kanya ay madamot. Walang puso. Pakiramdam ko, hindi niya ako mahal at ayaw niyang umasenso ako. Iniisip ko na baka itinatago niya ang sweldo niya sa sarili niya lang.
Kaya noong nakaraang buwan, nakipaghiwalay ako.
“Sawang-sawa na ako sa’yo, Minda!” sigaw ko bago ako umalis ng bahay. “Mukha kang pera! Magsama kayo ng pera mo!”
Umalis ako at iniwan siya. Mabilis na naaprubahan ang aming separation dahil pumayag din siya agad. Walang luha, walang habol.
Ngayon, bumalik ako sa dati naming bahay para kunin ang huling mga gamit ko bago ibenta ang property.
Nakita ko sa kwarto ang paboritong unan ni Minda.
Ito ‘yung unan na kinasusuklaman ko. Luma na, naninilaw, at medyo matigas. Ilang beses ko na itong gustong itapon noon pero nagagalit siya.
“Huwag mong gagalawin ‘yan! Mahalaga sa akin ‘yan!” lagi niyang sinasabi.
“Bwisit na unan,” bulong ko sa sarili ko. “Kahit sa unan, ang kuripot mo. Ayaw mong bumili ng bago.”
Dahil gusto kong linisin ang kwarto, kinuha ko ang unan para itapon. Pero naisipan kong labhan muna ang punda (pillowcase) para magamit ko bilang basahan.
Padabog kong hinila ang zipper ng punda.
Punit.
Inalis ko ang maruming punda.
Pero pagkahubad ko… may nalaglag mula sa loob ng palaman ng unan.
Hindi bulak. Hindi foam.
Isang makapal na plastic envelope. At isang Blue Bankbook.
Kumunot ang noo ko. Pinulot ko ito.
Binuksan ko ang Bankbook. Nanlaki ang mga mata ko sa nakita kong balanse.
Total Balance: ₱1,500,000.00
Isang milyon at kalahati? May ganitong pera si Minda? Bakit kami naghihirap noon kung may ganito siya kalaking pera? Galit na galit ako! Ang damot niya talaga!
Akmang ibabato ko na sana ang bankbook nang mapansin ko ang isang sulat na naka-ipit sa loob ng plastic envelope. Sulat kamay ni Minda.
Binasa ko ito.
Mahal kong Joel,
Alam kong galit ka sa akin. Alam kong tingin mo madamot ako. Pasensya na kung hindi ako nakakapagbigay sa mga luho mo.
Naalala mo ba noong nalaman nating baon ka sa utang sa loan sharks dahil sa negosyo? Sinabi nila na papatayin ka nila kapag hindi ka nakabayad sa loob ng limang taon. Takot na takot ako noon, Joel.
Kaya araw-araw, nagtatabi ako ng 80% ng sweldo ko. Tiniis kong hindi kumain ng masarap. Tiniis kong magsuot ng butas na damit. Tiniis kong tawagin mong “kuripot” at “walang kwenta.”
Masakit, Joel. Sobrang sakit tuwing sinusumbatan mo ako. Pero mas masakit kung mawawala ka sa akin dahil sa mga pinagkautangan mo.
Sa susunod na buwan, buo na ang pambayad sa utang mo. Ito ang bankbook. Nakapangalan sa’yo ‘to. Bayaran mo na sila para malaya ka na.
Huwag kang mag-alala, hindi na ako magiging pabigat sa’yo. Salamat sa lahat.
Nagmamahal, Minda
Nanghina ang tuhod ko. Napaluhod ako sa sahig habang hawak ang sulat.
Ang “kadamutan” niya… ay pagsasakripisyo. Ang “pagiging kuripot” niya… ay pagmamahal.
Tiniis niyang magmukhang masama sa paningin ko, mailigtas lang ang buhay ko sa mga pinagkautangan ko na matagal ko nang kinalimutan at tinakbuhan.
Ginamit niya ang unan na ‘yon bilang taguan, tinutulugan gabi-gabi ang sakripisyo niya para sa akin.
“Minda… anong ginawa ko?” hagulgol ko.
Dali-dali akong tumakbo palabas. Tinawagan ko siya.
Ring… Ring…
Sumagot ang kapatid niya.
“Hello? Minda?” sabi ko.
“Joel?” sagot ng kapatid niya na umiiyak. “Wala ka bang balita?”
“Anong balita? Nasaan si Minda? Magso-sorry ako! Babalikan ko siya!”
“Patay na si Ate Minda, Joel. Kaninang madaling araw lang. Inatake siya sa puso dahil sa sobrang pagod sa kakatrabaho ng extra shifts… Sabi niya, may hinahabol daw siyang halaga para sa’yo.”
Nabitawan ko ang cellphone ko.
Doon, sa gitna ng kwartong puno ng mga alaala, niyakap ko ang “mabaho at lumang unan” na kinasuklaman ko noon.
Ito na lang ang natira sa akin. Ang unan na saksi sa pagmamahal ng isang babaeng tinapon ko, na siya palang sumalo sa akin noong panahong akala ko ay mag-isa lang ako.
