Nakatayo ako sa veranda ng aming mansyon habang pinagmamasdan ang malawak na lupain na pagmamay-ari ng pamilya namin. Ako si Isabella, ang nag-iisang tagapagmana ng mga Dela Merced. Sa edad na bente-siyete, nasa akin na ang lahat—magarang kotse, designer bags, at kapangyarihan. Pero sa kabila ng lahat ng ito, may isang bagay na hindi nabibili ng pera: ang tunay na pag-ibig. Ilang beses na akong niloko. Ilang lalaki na ang dumaan sa buhay ko na akala ko ay prinsipe, pero mga “gold digger” lang pala na nag-aabang ng pagkakataong mahuthutan ako. Kaya naman nang makilala ko si Mateo, isang simpleng magsasaka sa isa sa mga hacienda namin sa probinsya, agad na tumunog ang alarm bells sa utak ko. Si Mateo ay gwapo, oo. May tikas ang pangangatawan dahil sa banat ng trabaho sa bukid, at may mga matang parang nakikipag-usap sa iyong kaluluwa. Napakabait niya, maalalahanin, at palaging may dalang sariwang prutas o bulaklak tuwing pupunta ako sa farm para mag-inspeksyon. Nahulog ang loob ko sa kanya, isang bagay na hindi ko inaasahan. Naging kami. Pero kasabay ng pagmamahal ay ang matinding takot at pagdududa. “Isabella, mag-ingat ka,” sabi ng best friend kong si Carla. “Magsasaka lang siya. Sigurado ka bang ikaw ang mahal niya at hindi ang lupang sinasaka niya na balang araw ay magiging kanya kapag pinakasalan ka niya?” Ang mga salitang iyon ay parang lason na unti-unting kumalat sa isipan ko. Mahal ko si Mateo, pero paano kung tama sila? Paano kung ginagamit lang niya ako? Kailangan kong malaman ang totoo. Kailangan kong masiguro na hindi ako magiging biktima ulit. At doon nabuo ang plano ko—isang plano na magpapabago sa buhay naming dalawa.

Nagplano ako ng isang “aksidente.” Sa tulong ng isang pribadong doktor na kaibigan ng pamilya, pinalabas namin na naaksidente ako sa pagmamaneho habang papunta sa farm ni Mateo. Kunwari ay nawalan ng preno ang kotse ko at bumangga sa isang puno. Walang malalang sugat, pero ang sabi ng doktor, nagkaroon ako ng “temporary amnesia” dahil sa trauma sa ulo. Nang magising ako sa maliit na clinic sa bayan, nakita ko si Mateo. Mugto ang mga mata, halatang walang tulog, at hawak-hawak ang kamay ko na parang iyon na lang ang nag-uugnay sa kanya sa mundo. “Mahal,” bulong niya, puno ng pag-aalala ang boses. “Salamat sa Diyos at gising ka na.” Dahan-dahan kong inalis ang kamay ko sa pagkakahawak niya. Tinitigan ko siya nang walang emosyon, gaya ng pinraktis ko. “Sino ka?” tanong ko. Nakita ko ang pagguho ng mundo sa mga mata niya. “I-Isabella… ako ‘to. Si Mateo. Ang boyfriend mo.” Umiling ako. “Hindi kita kilala. Nasaan ako? Sino ako?” Ang doktor na kasabwat ko ay pumasok at ipinaliwanag ang sitwasyon. Sinabi niyang wala akong maalala sa nakaraan ko, at dahil wala akong dalang ID noon, hindi nila alam kung saan ako nakatira. Ang tanging alam nila ay si Mateo ang kasama ko madalas. “Uuwi kita sa atin, Mahal,” sabi ni Mateo, bagama’t may halong takot sa boses niya. “Aalagaan kita hanggang sa makaalala ka.” Ito na ang simula ng pagsubok.

Dinala ako ni Mateo sa kanyang maliit na kubo sa gitna ng bukid. Malayo ito sa mansyon na kinalakihan ko. Walang aircon, walang malambot na kama, at ang sahig ay kawayan. Ang dingding ay gawa sa sawali na may mga butas na pinapasukan ng hangin at lamok. “Dito tayo nakatira?” pandidiri kong tanong, kahit na alam ko naman ang totoo. “Ang sikip! Ang init!” Yumuko si Mateo, halatang nahihiya. “Pasensya ka na, Mahal. Ito lang ang bahay natin. Pero gagawin ko ang lahat para maging komportable ka.” Sa mga sumunod na linggo, naging impyerno ang buhay ni Mateo dahil sa akin. Ipinaramdam ko sa kanya ang pagiging “reyna” ko kahit na nagpapanggap akong walang alaala. Nagde-demand ako ng masasarap na pagkain na alam kong mahirap hagilapin sa bukid. “Ayoko ng tuyo! Gusto ko ng karne!” sigaw ko habang tinatabig ang pinggan na inihain niya. Imbes na magalit, pinulot niya ang mga natapong kanin at isda. “Sige, Mahal. Bukas, pupunta ako sa bayan. Ibibili kita ng manok,” malumanay niyang sabi.

Nakita ko kung paano siya nagdoble-kayod. Gumigising siya ng alas-kwatro ng madaling araw para mag-araro, tapos ay maglalako pa ng gulay sa palengke para lang may pambili ng “request” ko. Minsan, nakikita ko siyang kumakain ng tirang bahaw at asin para lang maibigay sa akin ang masarap na ulam. Pero hindi pa ako nakuntento. Gusto ko siyang sagadin. Gusto kong makita kung hanggang saan ang hangganan ng pasensya niya. Nagkunwari akong sumasakit ang ulo at kailangan ng “mahal na gamot.” Binigyan ko siya ng pangalan ng vitamins na kunwari ay gamot sa utak, na nagkakahalaga ng libo-libo. “Kailangan ko nito, Mateo! Masakit ang ulo ko!” iyak ko. Nakita ko ang lungkot at desperasyon sa mukha niya. Wala siyang ganoong kalaking pera. “Gagawa ako ng paraan, Mahal. Pangako,” sabi niya habang hinahaplos ang noo ko.

Kinabukasan, nawala si Mateo nang matagal. Pagbalik niya, may dala na siyang mga gamot at may bitbit pang prutas na paborito ko. Pero napansin ko, wala na ang relo na suot niya—ang relong bigay pa ng yumao niyang ama. Iyon ang tanging pamana sa kanya. “Nasaan ang relo mo?” tanong ko. Ngumiti lang siya, pero hindi umabot sa mata. “Nasira na kasi, Mahal. Tinapon ko na. Ang mahalaga, may gamot ka na.” Nakaramdam ako ng kirot sa dibdib ko. Pero pinilit kong patigasin ang puso ko. Ginagawa lang niya ito dahil inaasahan niyang babalik ang alaala ko at ang yaman ko, bulong ng isip ko. Investment lang ito para sa kanya. Lumipas ang isang buwan. Mas lalo akong naging masungit. Sinabi kong ayoko ng amoy niya kapag galing sa bukid. Sinabi kong naiirita ako sa ingay ng mga kuliglig. Sinabi kong gusto ko ng mamahaling sabon. Lahat ng kapritso, ibinigay niya kahit hirap na hirap na siya. Pumayat si Mateo. Nangingitim na siya sa sobrang pagbibilad sa araw, at ang mga kamay niya ay puno ng kalyo at sugat. Pero gabi-gabi, bago kami matulog, pinupunasan niya ako ng maligamgam na tubig at kinakantahan hanggang sa makatulog ako. “Kahit hindi mo ako maalala,” bulong niya minsan habang akala niya tulog na ako, “aalalahanin kita araw-araw. Kahit hindi na bumalik ang yaman mo, basta nandito ka lang, mayaman na ako.” Muntik na akong mapaluha noon, pero pinigilan ko. Malapit na. Konti na lang, matatapos na ang pagpapanggap ko.

Isang hapon, habang nagpapahinga ako, narinig ko ang usapan ng mga kapitbahay na dumadaan. “Kawawa naman si Mateo,” sabi ng isang ale. “Binenta na pala niya ang kalabaw niya para lang may panggastos sa babaeng ‘yan.” “Oo nga,” sagot ng isa. “Pati yung maliit na lupang sinasaka niya, isinangla na raw kay Kapitan. Wala na siyang matitira sa sarili niya. Tanga rin sa pag-ibig eh.” Nanlamig ako. Ang kalabaw niya? Iyon ang katuwang niya sa hanapbuhay. Kung wala iyon, paano siya kikita? At ang lupa? Iyon ang pangarap niya—na mapalago iyon. Bakit niya gagawin iyon para sa isang babaeng ni hindi siya maalala at puro reklamo lang ang binibigay sa kanya? Kinagabihan, hindi ako mapakali. Nakahiga ako pero gising na gising ang diwa ko. Hatinggabi na nang maramdaman kong bumangon si Mateo. Dahan-dahan, para hindi ako magising. Kinuha niya ang isang lumang bayong at lumabas ng kubo. Kinabahan ako. Saan siya pupunta? Iiwan na ba niya ako? Ito na ba ang puntong sumuko na siya?

Sinundan ko siya nang tahimik. Naglakad siya papunta sa ilalim ng puno ng mangga, medyo malayo sa kubo. May kausap siya sa telepono—isang lumang cellphone na keypad lang. Nagtago ako sa likod ng mga halaman para marinig siya. “Opo, Dok… Opo,” sabi niya, garalgal ang boses. “Napadala ko na po ang pera kanina. Kulang pa po ba? Iyan na po ang lahat ng naipon ko mula sa pagsasangla ng lupa at pagbenta ng kalabaw.” Napakunot ang noo ko. Para saan ang pera? Para sa gamot ko? “Pakiusap po,” pagmamakaawa ni Mateo, at nakita kong tumutulo ang luha niya sa ilalim ng sinag ng buwan. “Hanapin niyo po ang pamilya niya. Mag-hire po kayo ng imbestigador, magpa-anunsyo sa radyo o dyaryo. Gamitin niyo po lahat ng perang ‘yan para mahanap kung sino talaga siya at saan siya nakatira.” Natigilan ako. Hindi para sa gamot. Hindi para sa kanya. Ibinibigay niya ang lahat ng meron siya para… para mabalik ako sa pamilya ko? “Mahal na mahal ko siya, Dok,” patuloy niya habang humahagulgol nang mahina para hindi ako magising sa kubo. “Pero hindi siya nababagay dito. Nakikita ko, nahihirapan siya. Ang kinis ng balat niya, hindi pang-bukid. Ang mga kilos niya, pang-mayaman. Hindi ko kayang ibigay ang buhay na nararapat sa kanya. Masakit man sa akin na mawala siya, mas gugustuhin kong makita siyang masaya at nasa maayos na kalagayan kaysa dito sa piling ko na nagdurusa siya. Kahit makalimutan niya ako habambuhay, basta alam kong ligtas siya at masaya… ayos na ako.”

Doon na bumigay ang tuhod ko. Napaluhod ako sa damuhan. Ang luhang kanina ko pa pinipigilan ay bumuhos na parang ulan. Sa buong buhay ko, akala ko ang pagmamahal ay nasusukat sa kung ano ang kayang ibigay ng tao sa’yo—regalo, pera, seguridad. Pero mali ako. Ang tunay na pagmamahal ay pagpaparaya. Ang tunay na pagmamahal ay ang kakayahang isakripisyo ang sarili mong kaligayahan para sa ikabubuti ng taong mahal mo. Si Mateo, na walang-wala, ay handang ibigay ang lahat—pati ang kinabukasan niya at ang puso niya—para lang maibalik ako sa buhay na inaakala niyang nararapat sa akin, kahit ang kapalit nito ay ang pagkawala ko sa kanya. Narinig ni Mateo ang paghikbi ko. Lumingon siya at gulat na gulat nang makita akong nakaluhod sa lupa. “Mahal? Isabella?” Agad siyang tumakbo palapit sa akin at niyakap ako. “Bakit ka nandito? Anong masakit sa’yo? Dadalhin kita sa ospital!” “Wala…” humahagulgol kong sagot, niyakap ko siya nang mahigpit, mas mahigpit pa sa kahit anong yakap na ibinigay ko noon. “Walang masakit sa akin, Mateo. Patawarin mo ako… Patawarin mo ako…” “Bakit ka humihingi ng tawad? Wala kang kasalanan,” naguguluhan niyang tanong habang pinapahid ang mga luha ko gamit ang magagaspang niyang palad. Tinitigan ko siya sa mata. Wala na akong itatago. “Mateo, kilala kita. Hindi ako nawalan ng alaala. Nagpanggap lang ako.”

Natigilan siya. Binitawan niya ako nang bahagya, tila hindi makapaniwala. “A-ano? Pero bakit?” “Dahil takot ako,” pag-amin ko, habang patuloy ang pag-agos ng luha. “Takot ako na baka pera lang ang habol mo sa akin. Takot ako na baka gaya ka lang ng iba. Kaya sinubok kita. Gusto kong makita kung mamahalin mo pa rin ako kahit wala akong maibigay sa’yo, kahit maging pabigat ako sa’yo.” Nakita ko ang sakit na dumaan sa mga mata niya. Ang sakit ng pagdududa ko sa kanya. Yumuko ako, hiyang-hiya. “Alam kong mali ako. Napakasama ko. Ang dami mong sinakripisyo… ang relo mo, ang kalabaw, ang lupa… dahil lang sa laro ko. Patawarin mo ako, Mateo. Kung galit ka, tatanggapin ko. Kung gusto mo akong paalisin, aalis ako.” Katahimikan. Ang tanging naririnig ko lang ay ang huni ng mga insekto at ang tibok ng puso ko na parang sasabog sa kaba. Tapos, naramdaman ko ang pag-angat ng mukha ko. Hinawakan ni Mateo ang baba ko at tinitigan ako, hindi ng galit, kundi ng pagmamahal na mas malalim pa sa dagat. “Tanga ka ba?” nakangiti niyang sabi habang may luha ring tumutulo sa mata niya. “Kahit anong mangyari, kahit sino ka pa, kahit mayaman ka o mahirap, ikaw pa rin ang Isabella na mahal ko. Hindi ko kailangan ng pera mo. Ang kailangan ko lang, ikaw. Yung totoo, nasaktan ako na pinagdudahan mo ako… pero mas masaya ako ngayon dahil alam kong okay ka. Alam kong kilala mo ako.”

Niyakap niya ako ulit, at doon ko naramdaman ang kapayapaan na hindi ko naramdaman sa loob ng mansyon namin. “Babalik tayo sa dati, Mateo,” pangako ko sa kanya. “Babalikin natin ang lahat. Ang lupa, ang kalabaw, lahat ng nawala sa’yo, dodoblehin ko. Hindi dahil binabayaran kita, kundi dahil gusto kong bumuo ng buhay kasama ka. Hindi na kita susubukin. Mamahalin na lang kita nang buong-buo.” Kinabukasan din, ipinaalam ko sa pamilya ko ang totoo. Ipinatigil ko ang paghahanap (na alam ko namang wala talaga). Gamit ang sarili kong pera, tinubos namin ang lupa ni Mateo. Bumili kami ng mas maraming kalabaw at makinarya para sa bukid. Ipinagawa namin ang kubo, hindi para maging mansyon, kundi para maging isang komportableng tahanan na puno ng pagmamahal. Hindi naging madali ang pagpapatawad sa sarili ko sa ginawa ko, pero si Mateo ang nagturo sa akin na ang pag-ibig ay mapagpatawad. Pinatunayan niya na sa mundong puro materyal na bagay ang basehan ng halaga, may mga tao pa ring nagmamahal nang tapat at wagas.

Ngayon, tuwing gigising ako sa umaga katabi siya, tinitignan ko ang mga kamay niyang magaspang—ang mga kamay na handang ibenta ang lahat para sa akin. At alam ko, sa puso ko, na ako na ang pinakamayamang babae sa mundo. Hindi dahil sa pera ko, kundi dahil pag-aari ko ang puso ng isang simpleng magsasaka na nagngangalang Mateo.

Tanong para sa mga nakabasa:

Kung ikaw ang nasa sitwasyon ni Mateo, mapapatawad mo pa ba si Isabella matapos mong malaman na nagpanggap lang siya at sinubok ka nang ganoon katindi, kahit na naubos na ang kabuhayan mo?

I-comment ang inyong saloobin sa ibaba!